Τοποθετήσεις πολιτικών στελεχών αποκαλύπτουν μια προβληματική νοοτροπία απέναντι στη διαφθορά, μια απογοητευτική αντίληψη ανοχής κι έναν μιθιδρατισμό ως προς την καταπολέμησή της, η οποία εξαντλείται, τελικά, σε επικοινωνιακή διαχείριση (μέσω) των μεταρρυθμίσεων. Με αφορμή τη δημοσιοποίηση αυτών των αναφορών, ο Παναγιώτης Καρκατσούλης αναδεικνύει ένα φαινόμενο που "καλπάζει".
Άκουσα σχολιαστή μεγάλου μέσου ενημέρωσης να λέει ότι επώνυμο πολιτικό στέλεχος παραδέχτηκε, σε συνάντησή τους, ότι έχει κάνει κι έχει δεχτεί χιλιάδες τηλεφωνήματα και μηνύματα για «διευκολύνσεις», μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονταν, προφανώς, και επιδοτήσεις. Ο σχολιαστής ανέφερε το συγκεκριμένο παράδειγμα εννοώντας ότι εάν η ιστορία των νέων καταγγελιών αφορά κάποια τηλεφωνήματα, κάποιες χάρες, κάποια ρουσφέτια, εν πάση περιπτώσει, δεν έγινε και τίποτα.
Εν τέλει, το ρουσφέτι είναι ο δόκιμος δικός μας τρόπος με τον οποίο ασκείται η διακυβέρνηση. Εάν, όμως, συνέχισε ο εν λόγω σχολιαστής, υπάρχει κάτι μεγαλύτερο, κάτι πιο περίπλοκο, όπως δίκτυα κλεπτοκρατίας (δεν το είπε, αλλά το εννόησε) τότε τα πράγματα αλλάζουν. Εκεί οι πράξεις και οι παραλείψεις δεν αποκαθαίρονται όπως με τα ρουσφέτια. Εκεί, όσοι παραβιάζουν τους κανόνες πρόσβασης στον παράνομο πλουτισμό πρέπει να τιμωρούνται υποδειγματικά. Μάλιστα είναι γνωστό, από παλαιούς καιρούς, ότι εάν κλέψει κανείς ένα ψωμί είναι κλέφτης, ενώ εκείνος που οργανώνει το δίκτυο της κλοπής είναι ευυπόληπτος πολίτης, ενδεχομένως δε και διοικητής /υπουργός κοκ.
Η οδυνηρή αυτή πραγματικότητα που θέτει στο απυρόβλητο και καθαγιάζει την παρανομία και την διαφθορά «μικρής κλίμακας» λειτουργεί μιθριδατικά για το κοινωνικό σώμα, αφού σταδιακά νομιμοποιείται κι ανοίγει τον δρόμο για ακόμη μεγαλύτερη και πιο επιθετική διαφθορά.
Είναι, επίσης, γνωστό από τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν, τις προηγούμενες δεκαετίες, τόσο στην Εσπερία όσο και την Ελλάδα, ότι τα φαινόμενα αυτά μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο με μεταρρυθμίσεις. Η υπόγεια απαξίωσή τους είχε, όμως, ως αποτέλεσμα την διάνοιξη νέων λεωφόρων για τους διεφθαρμένους οι οποίοι φρόντισαν να περισώσουν από την μικρή διαφθορά όσα περισσότερα τμήματά της μπορούσαν.
Ειδικώς, παρ’ ημίν, η διαφθορά κυριάρχησε ως πολιτικό υπόδειγμα συμπεριφοράς και πρακτικής, μαζί, όμως, με την δημιουργία σωρείας σωμάτων και εργαλείων διερεύνησης και αντιμετώπισής της. Αυτό μοιάζει οξύμωρο, κατ’ αρχάς, αλλά δεν είναι. Η νέα διακυβέρνηση που διαδέχθηκε τη θλιβερή δεκαετή μνημονιακή περίοδο, κατά την οποία υπήρξε αδιαφορία για ουσιαστικές λειτουργικές αλλαγές στο ελληνικό μοντέλο διακυβέρνησης που θα αντιμετώπιζαν τον πελατειασμό στη ρίζα του, περιορίστηκε στην επικοινωνιακή διαχείριση των μεταρρυθμίσεων. Εξήγγειλε, σχεδόν το σύνολο των μεταρρυθμίσεων που έχουν υποδειχτεί, πολλάκις, για την ελληνική περίπτωση, ψήφισε μάλιστα ορισμένες εξ αυτών- έστω και εκ του προχείρου- αλλά απέτυχε παταγωδώς να τις εφαρμόσει.
Όλες οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις που εξαγγέλθηκαν, τόσο οι οριζόντιες όσο και οι θεματικές, είτε εγκαταλείφθηκαν στο στάδιο της εφαρμογής τους είτε εφαρμόστηκαν κατά ένα μέρος τους, αφήνοντας ελεύθερο το πεδίο στους αντιμεταρρυθμιστές να προλάβουν να βρουν παράπλευρες οδούς που θα τους επέτρεπαν να συνεχίσουν το έργο τους.
Το ερώτημα, συνεπώς, δεν είναι μόνον εάν οι νέοι φάκελοι της ευρωπαϊκής εισαγγελίας υποδεικνύουν κι άλλους διεφθαρμένους από την κυβερνητική παράταξη. Είναι κατά πόσον υπάρχουν επαρκείς υγιείς δυνάμεις στην ενδοχώρα που θα μπορέσουν να φρενάρουν και σε δεύτερο χρόνο να αναστρέψουν την οικονομική-πολιτική διαφθορά που καλπάζει.
