Το ΙΝΕΡΠ συμμετείχε για πρώτη φορά φέτος ως εταίρος στον WNI, εκπονώντας την αναλυτική επισκόπηση για την Ελλάδα. Ο δείκτης, που έχει δημιουργηθεί από το Ινστιτούτο Warsaw Enterprise Institute σε συνεργασία με 20 think tanks παγκοσμίως, αποτελεί εναλλακτική απάντηση στο ΑΕΠ: μετρά τόσο το μέγεθος της ιδιωτικής οικονομίας όσο και την ποιότητα των κρατικών υπηρεσιών σε επτά τομείς (άμυνα, εσωτερική ασφάλεια, υποδομές, περιβάλλον, υγεία, πρωτοβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση).
"Το σύγχρονο κράτος είναι μεγαλύτερο και πιο δαπανηρό από ποτέ. Συγκεντρώνει ένα τεράστιο μερίδιο του εισοδήματος που παράγουν οι πολίτες, ρυθμίζει όλο και περισσότερους τομείς της κοινωνικής και οικονομικής ζωής και υποστηρίζει όλο και πιο έντονα ότι, χωρίς περαιτέρω επέκταση του δημόσιου μηχανισμού, δεν θα είναι σε θέση να εξασφαλίσει ασφάλεια, σταθερότητα και ανάπτυξη. Το πρόβλημα είναι ότι σπάνια θέτουμε το θεμελιώδες ερώτημα: χρησιμοποιεί πράγματι το κράτος τους πόρους των πολιτών αποτελεσματικά και μεταφράζονται πραγματικά οι αυξανόμενες δημόσιες δαπάνες σε μεγαλύτερη ευημερία;"
Την απάντηση μας δίνει ο Δείκτης Πλούτου των Εθνών (Wealth of Nations Index - WNI), που φέτος δημοσιεύεται για έκτη φορά και αποτελεί την απάντηση του Warsaw Enterprise Institute στους περιορισμούς του ΑΕΠ. Ενώ το ΑΕΠ αντιμετωπίζει κάθε μονάδα δαπάνης ως ισότιμα ωφέλιμη, ο WNI υιοθετεί μια πιο απαιτητική προσέγγιση: συνδυάζει το μέγεθος της ιδιωτικής οικονομίας με μια ξεχωριστή μέτρηση του τι πραγματικά λαμβάνουν οι πολίτες από το κράτος σε επτά βασικούς τομείς: άμυνα, εσωτερική ασφάλεια, υποδομές, περιβάλλον, υγεία, πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, καθώς και ανώτατη εκπαίδευση.
Η φετινή έκδοση αναπτύχθηκε σε συνεργασία με 20 δεξαμενές σκέψης (think tanks) από όλο τον κόσμο, με τη συμμετοχή του Ινστιτούτου Έρευνας Ρυθμιστικών Πολιτικών για την ανάλυση των δεδομένων για την Ελλάδα. Ο δείκτης καλύπτει 40 οικονομίες, ήτοι τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΟΟΣΑ, καθώς και την Ουκρανία.
Βασικά συμπεράσματα για την Ελλάδα
Η Ελλάδα ανεβαίνει τρεις θέσεις από το 2015 και καταλαμβάνει την 31η θέση στον Δείκτη Πλούτου των Εθνών 2026 ανάμεσα σε 40 χώρες . Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες ανόδους της χρονιάς, που οφείλεται, κυρίως, στην ανάκαμψη της ιδιωτικής οικονομικής δραστηριότητας, καθώς ο δημόσιος τομέας της χώρας εξακολουθεί να υπολείπεται σε απόδοση, ιδίως σε σχέση με συγκρίσιμες οικονομίες.
Η Ελλάδα αφιερώνει 52,9% του ΑΕΠ στις κρατικές δαπάνες, που είναι το τέταρτο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ, αλλά ο δείκτης ποιότητας αυτών των δαπανών (0,668) υπολείπεται χωρών με παρόμοια ιδιωτική οικονομία, που σημαίνει ότι οι επιδόσεις του κράτους παραμένουν κατώτερες από εκείνες αντίστοιχων χωρών. Ακόμη και η σχεδόν συγκρίσιμη Πολωνία αποδίδει ελαφρώς καλύτερα. Η υγειονομική περίθαλψη συγκαταλέγεται στις χειρότερες επιδόσεις του δείκτη, ενώ η ποιότητα της εκπαίδευσης παρουσιάζει επιδείνωση. Αντίθετα, το ισχυρότερο σημείο της χώρας είναι οι αμυντικές της δυνατότητες. Η βασική διαρθρωτική αδυναμία παραμένει το χρόνιο έλλειμμα επενδύσεων: υπερβολική έμφαση στην κατανάλωση και ανεπαρκής σχηματισμός κεφαλαίου.
- Άνοδος τριών θέσεων, στην 31η θέση μεταξύ 40 χωρών.
- Η ποιότητα των δημόσιων δαπανών υστερεί σε σχέση με συγκρίσιμες οικονομίες.
- Ασθενέστεροι τομείς: υγεία και εκπαίδευση. Ισχυρότερος τομέας: άμυνα.
- Η ανάκαμψη βασίζεται κυρίως στην κατανάλωση, ενώ η επενδυτική ένταση παραμένει διαρθρωτικά χαμηλή.
Περαιτέρω πληροφορίες
Η ευρύτερη εικόνα δεν είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντική. Στις περισσότερες από τις χώρες που εξετάστηκαν (27 από τις 40) οι πολίτες έλαβαν λιγότερη αξία για τα χρήματα που δαπανήθηκαν από το δημόσιο το 2026 σε σύγκριση με μία δεκαετία νωρίτερα. Οι κρατικοί προϋπολογισμοί διογκώθηκαν, χωρίς όμως τα αποτελέσματα να ακολουθήσουν ανάλογη πορεία.
Η επιδείνωση ξεκίνησε μετά την πανδημία. Ενώ έως το 2021 η ποιότητα των δημόσιων δαπανών παρουσίαζε γενικά βελτίωση, έκτοτε έχει υποχωρήσει σε μεγάλο μέρος του δείγματος, την ίδια στιγμή που η ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα έχει σχεδόν υποδιπλασιαστεί και σε περισσότερες από δώδεκα οικονομίες έχει καταστεί αρνητική.
Στην κορυφή της κατάταξης, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Νορβηγία και η Ελβετία εξακολουθούν να πρωτοστατούν, συνδυάζοντας ισχυρές ιδιωτικές οικονομίες με αποτελεσματικά κράτη. Ωστόσο, τη μεγαλύτερη δυναμική εμφανίζουν οι αναπτυσσόμενες οικονομίες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και κυρίως η Ρουμανία, με την Κροατία, τη Βουλγαρία και την Ελλάδα να ακολουθούν από κοντά.
Η συμμετοχή του ΙΝΕΡΠ
Το ΙΝΕΡΠ συμμετείχε στον WNI 2026 ως ο αποκλειστικός εταίρος για την Ελλάδα, εκπονώντας την αναλυτική έκθεση για τη χώρα. Η συμμετοχή αυτή εντάσσεται στη δέσμευση του Ινστιτούτου για τεκμηριωμένη έρευνα στη δημόσια διακυβέρνηση και τις ρυθμιστικές πολιτικές και αποτελεί βήμα για την ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας του στο οικοσύστημα των ευρωπαϊκών think tanks.
Επικοινωνία
Για σχόλια ειδικών ή για τη διοργάνωση συνέντευξης σχετικά με τον Δείκτη Πλούτου των Εθνών 2026, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνήσουν με το Warsaw Enterprise Institute.
Διαβάστε/κατεβάστε το πλήρες δελτίο τύπου
Η αναλυτική επισκόπηση εκπονήθηκε από το μέλος μας Φωτεινή Βήττου.
