Η ακόλουθη ανώνυμη ιστορία μάς εστάλη από φίλο του ΙΝΕΡΠ και δημοσιεύεται αυτούσια, ως αφορμή προβληματισμού για τη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών και των θεσμών.
Μέσα σε λίγες ώρες επισκέφθηκα για επαγγελματικούς λόγους μια οργάνωση του δημόσιου και μια του ιδιωτικού τομέα. Η πρώτη έχει ως αντικείμενο της δημόσια ασφάλεια (ΓΑΔΑ) και η δεύτερη την χρηματοπιστωτική ασφάλεια (ΕΤΕ).
Οι παρατηρήσεις μου είναι συγκριτικές, που σημαίνει ότι αναγνωρίζω κοινά στοιχεία στη λειτουργία και την οργάνωση και των δύο, παρ’ όλον ότι το αντικείμενό τους είναι εντελώς διαφορετικό και οι κανόνες διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού δείχνουν να είναι, εκ πρώτης, διαφορετικοί (ένστολοι-τραπεζοϋπάλληλοι).
Οι βασικές ομοιότητες και διαφορές είναι:
Α) Υποδοχή κοινού: Τυπική ευγένεια, έλεγχος εισόδου σύμφωνα με το πρωτόκολλο, γρήγορος χρόνος πρώτης απόκρισης (διατύπωση αιτήματος, ορισμός χειριστή της υπόθεσής) (και στις δύο).
Β) Οι χειριστές της υπόθεσης: Χαμηλοί τόνοι, επαγγελματισμός, ταχύτητα. Ο ενδυματολογικός κώδικας διαφορετικός, χωρίς, όμως, ακρότητες (και στις δύο). Οι αστυνομικοί με πολιτικά θα μπορούσαν την επόμενη μ’ ένα ενδυματολογικό λίφτινγκ να είναι υπάλληλοι της τράπεζας.
Γ) Η «χαρτούρα»: Οι διαδικασίες παραμένουν εξαιρετικά περίπλοκες- όχι, κατ’ ανάγκη, λόγω πολλών και περίπλοκων κανόνων-, διαπνέονται από πνεύμα καχυποψίας έναντι του πολίτη-πελάτη (πρέπει να αποδεικνύει αυτός ο ίδιος κι όχι οι υπηρεσίες το ζητούμενο απ’ αυτές), είναι άκαμπτες (με αποτέλεσμα οι χειριστές να μην μπορούν να κάνουν κάτι διαφορετικό από το να «υπηρετούν» τη γραφειοκρατική τάξη. Η διαλειτουργικότητα παραμένει όνειρο θερινής νυκτός, παρ’ όλον ότι το ανθρώπινο δυναμικό έχει τις ικανότητες που απαιτούνται για την ψηφιακή διεκπεραίωση των τρεχουσών συναλλαγών.
Δ) Υποδομές-συντήρηση. Τα γραφεία της τράπεζας είναι μικρά αλλά «εργονομικά», καθαρά και φωτεινά, ο χώρος για τον πελάτη ίσα-ίσα που τον χωράει. Τα γραφεία της ΓΑΔΑ είναι, περίπου, τα ίδια τετραγωνικά για τον υπάλληλο και τον πελάτη, αλλά είναι μεγάλη η διαφορά στη συντήρησή τους (καλώδια έρποντα, φωτισμός που δεν έχει συντηρηθεί, παρεμβάσεις στο χώρο χωρίς να έχει ακολουθήσει η πρέπουσα «καλλωπιστική παρέμβαση).
Χρήσιμα συμπεράσματα:
- Η ελληνική δημόσια διοίκηση, όσον αφορά την ποιότητα των στελεχών της, έχει αλλάξει δραματικά προς το καλύτερο. Ο ιδιωτικός τομέας εξακολουθεί να προηγείται πλην όμως το μεγάλο κενό των προηγούμενων δεκαετιών έχει περιοριστεί. Είναι πασιφανές ότι αυτό οφείλεται στη δραματική περιστολή του ρουσφετιού (εν προκειμένω, των πανελληνίων εξετάσεων για τις στρατιωτικές σχολές).
- Εάν υπήρχε μια διαρκής μέριμνα για τη συντήρηση των υποδομών του Δημοσίου, (βλ. το καλό παράδειγμα των παρεμβάσεων στα δημόσια νοσοκομεία) τότε και οι καλλωπιστικού χαρακτήρα διαφορές μεταξύ ιδιωτικών και δημόσιων οργανώσεων θα περιορίζονταν έτι περαιτέρω.
- Το παγωμένο μισθολόγιο των δημοσίων υπαλλήλων αποτελεί την βασικότερη τροχοπέδη για την ανάπτυξη των στελεχών του Δημοσίου. Οι πρόσθετες παροχές είναι ανύπαρκτες όπως και η (εσωτερική) κινητικότητα. Η κοινωνική κινητικότητα που θα απογείωνε τους εργαζόμενους, την οικονομία και την κοινωνία είναι, ουσιαστικά, ανύπαρκτη.
- Ο,τιδήποτε καλλιεργεί την απόσταση μεταξύ των δύο τομέων είναι αρνητικό-εάν δεν είναι και ύποπτο. Ο,τιδήποτε δημιουργεί ώσμωση μεταξύ των δύο τομέων- δημόσιου και ιδιωτικού- είναι θετικό. Δυστυχώς οι δίαυλοι επικοινωνίας είναι, κατ’ ουσίαν, ανύπαρκτοι.
- Ακροτελεύτια (πολιτική) παρατήρηση: Εκείνος που θα γεφυρώσει περαιτέρω την απόσταση μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα θα είναι ο κερδισμένος και στις επόμενες εκλογές. Η εχθροπάθεια και η καλλιέργεια εικονικών παραδείσων και κολάσεων (πρέπει να )έχει συνέπειες για εκείνον που τις καλλιεργεί, με σκοπό ίδιο όφελος.
Το ΙΝΕΡΠ δημοσιεύει το παραπάνω κείμενο ως αφορμή πιστημονικού και δημόσιου προβληματισμού. Οι απόψεις που διατυπώνονται ανήκουν αποκλειστικά στον συντάκτη της ανώνυμης μαρτυρίας.
