"Η Ελλάδα έχει καταλήξει να είναι ένα… νεκροταφείο ημιτελών έργων"
Τον κίνδυνο να επαναλάβει η χώρα μας γνωστά λάθη του παρελθόντος, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την ύπαρξη ημιτελών έργων που προέκυψαν τόσο από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας όσο και από προηγούμενα χρηματοδοτικά πλαίσια, επεσήμανε μέσω του Αθήνα 984, ο Παναγιώτης Καρκατσούλης, εμπειρογνώμονας Δημόσιας Διοίκησης, Σύμβουλος ΑΣΕΠ και πρώην βουλευτής.
Συνομιλώντας με τον Γιώργο Μελιγγώνη, με αφορμή και όσα καταγγέλλονται από τους δημάρχους μέσω της ΚΕΔΕ και την ανησυχία για το τι θα ακολουθήσει μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, εξήγησε ότι υπάρχει ορατός κίνδυνος να επαναληφθεί το ίδιο μοτίβο που είδαμε στα προηγούμενα κοινοτικά πλαίσια στήριξης, με τη χώρα να καταλήγει ένα «νεκροταφείο ημιτελών έργων».
Σύμφωνα με τον κ. Καρκατσούλη, η απουσία ολοκληρωμένου σχεδιασμού, η αδυναμία υλοποίησης και η μη ανάληψη ευθύνης από το κράτος οδηγούν σε ένα διαχρονικό φαινόμενο σπατάλης πόρων, χαμένων ευκαιριών αλλά και διαφθοράς.
Εστιάζοντας στις διαχρονικές αδυναμίες της χώρας στη διαχείριση μεγάλων χρηματοδοτικών εργαλείων, μίλησε για τις συνέπειες της ολοκλήρωσης του πρόγραμμα στήριξης της ελληνικής οικονομίας μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και εξήγησε ότι παρά τη δυναμική του ως εργαλείο στρατηγικής ανάπτυξης και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της χώρας, φαίνεται σε αρκετές περιπτώσεις να αξιοποιείται αποσπασματικά, χωρίς σαφή προτεραιοποίηση αναγκών και χωρίς επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην υπόθεση των Περιφερειακών Κέντρων Πολιτικής Προστασίας (ΠΕΚΕΠΠ), λέγοντας: «Ένα κρίσιμο έργο, απαραίτητο για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της χώρας απέναντι στην κλιματική κρίση, δεν υλοποιήθηκε λόγω διοικητικών αστοχιών, όπως η μη διασφάλιση των απαιτούμενων τίτλων ιδιοκτησίας. Το έργο απεντάχθηκε και τελικά δεν προχώρησε».
«Είναι θλιβερό ότι το Ταμείο Ανάκαμψης το οποίο αποτέλεσε μια μεγάλη ευκαιρία για τη χώρα, δεν αξιοποιήθηκε όπως έπρεπε. Όταν ξεκινούσε αυτή η ιστορία, εκτός από τα χρήματα και κάποιες στρατηγικές κατευθύνεις δεν υπήρξε τίποτε άλλο. Δεν υπήρχαν δηλαδή επιχειρησιακά σχέδια τα οποία να έχουν προκύψει ως προϊόν μελέτης αναγκών που έπρεπε να καλυφθούν με τους συγκεκριμένους πόρους», υπογράμμισε.
«Η αδυναμία μας να προβλέψουμε, να σχεδιάσουμε και να παρακολουθήσουμε έργα μεγάλης κλίμακας, τα οποία είναι απαραίτητα ώστε η χώρα να σταθεί και να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τα προβλήματά της, συνδέεται άμεσα με ένα άλλο κρίσιμο ζήτημα , αυτό της λεγόμενης ”μικρής” και ”μεγάλης” διαφθοράς, του κράτους, των μετακλητών και των πελατειακών πρακτικών. Τα δύο αυτά φαινόμενα είναι στενά αλληλένδετα και αλληλοτροφοδοτούνται», κατέληξε.
Αρπακτικά και δίκτυα συμφερόντων
«Το κράτος συχνά δεν αναλαμβάνει τις ευθύνες που του αναλογούν, λειτουργεί αποσπασματικά και μεταθέτει κρίσιμες αποφάσεις, δημιουργώντας έναν κύκλο αναποτελεσματικότητας. Στην καλύτερη περίπτωση, πρόκειται για αδράνεια και έλλειψη σχεδιασμού. Η αρνητική εκδοχή είναι ότι όλα αυτά τα έργα αποτέλεσαν ταυτόχρονα ευκαιρία για διάφορα αρπακτικά και δίκτυα συμφερόντων. Βρίσκονται διαρκώς δίπλα της και, όπως μια βδέλλα, όταν προσκολληθούν, δύσκολα απομακρύνονται. Έτσι, πέρα από τους νεόπτωχους, διαμορφώθηκε και μια κατηγορία ”νεοπλούτων”, που αναδείχθηκαν και ισχυροποιήθηκαν μέσα από αυτές τις παράπλευρες, παράλληλες και συχνά παράνομες ή παράτυπες διαδικασίες. Σε αυτό ακριβώς το σημείο βρισκόμαστε και σήμερα, καθώς η εικόνα μοιάζει να επαναλαμβάνεται. Δεν έχει σημασία αν το εργαλείο ονομάζεται Ταμείο Ανάκαμψης, ΕΣΠΑ ή οτιδήποτε άλλο, το μοτίβο παραμένει το ίδιο».
Μετακλητοί και κενά στους ΟΤΑ
«Από τότε που ξεκίνησε αυτή η συζήτηση για τον νόμο για το επιτελικό κράτος, η κυβέρνηση επαναλαμβάνει ουσιαστικά τα ίδια επιχειρήματα. Αν όμως δει κανείς τα στοιχεία, το 2019 αποχώρησαν από τους ΟΤΑ περίπου 17.000 εργαζόμενοι, ενώ προσλήφθηκαν μόλις 6.000. Ήταν, λοιπόν, απολύτως προβλέψιμο ότι θα δημιουργηθεί σημαντικό κενό προσωπικού, αφού οι αποχωρήσεις ήταν πολύ περισσότερες από τις προσλήψεις. Αν ο αντίλογος είναι ότι δεν υπήρχε δυνατότητα για περισσότερες προσλήψεις, αυτό απαιτεί τεκμηριωμένη εξήγηση. Δεν βρισκόμαστε πλέον στην περίοδο των αυστηρών περιορισμών, όπου ίσχυαν λογικές τύπου ”ένας προσλαμβάνεται για κάθε έναν που αποχωρεί” ή ακόμη πιο περιοριστικές αναλογίες. Σε κάθε περίπτωση, αξίζει να σημειωθεί ότι από το 2022 υπάρχει μια δεξαμενή 5.000–6.000 επιτυχόντων από τον πρώτο μεγάλο διαγωνισμό του ΑΣΕΠ, οι οποίοι θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την κάλυψη αυτών των αναγκών, εφόσον έχουν προβλεφθεί και οι σχετικές χρηματοδοτήσεις».
Περί…ρουσφετιών
«Το θεωρώ άκρως επικίνδυνο. Αντίθετα, οφείλουμε να τη συνδέσουμε με τη συνολική κρίση εμπιστοσύνης και την υπονόμευση των θεσμών που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια. Το πιο ανησυχητικό είναι η κανονικοποίηση της παρανομίας. Πρόκειται για μια ανορθογραφία η οποία έχει επισημανθεί πάρα πολύ καιρό με τρομερά επώδυνα αποτελέσματα για την ίδια δημόσια διοίκηση τα οποία δεν τα βλέπει ο πολίτης. Παράλληλα, η αμφισβήτηση των Ανεξάρτητων Αρχών, τα προβλήματα στην απονομή της δικαιοσύνης και το ευρύτερο θεσμικό έλλειμμα συνθέτουν μια βαθιά κρίση. Το…βαθύ κράτος, σημαίνει παρακράτος».
Ακούστε τη συνέντευξη: