Από την καταστολή στην πρόληψη και την αποκέντρωση
Παρά τους σημαντικούς διαθέσιμους πόρους, τις υψηλές δαπάνες και τον μεγάλο αριθμό πυροσβεστών, η Ελλάδα καταγράφει από τις χειρότερες επιδόσεις στην ΕΕ σε καμένες δασικές εκτάσεις, όπως καταδεικνύει το νέο policy brief που δημοσιεύει το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ) και υπογράφει ο εμπειρογνώμονας δημόσιας διοίκησης και σύμβουλος του ΑΣΕΠ, Παναγιώτης Καρκατσούλης.
Ειδικότερα, η στρατηγική παραμένει μονοδιάστατα προσηλωμένη στην καταστολή, με ανεπαρκή έμφαση στην πρόληψη και την αποκατάσταση, γεγονός που οδηγεί σε πολιτικές ταυτόχρονα δαπανηρές και αναποτελεσματικές.
Τα βασικά συμπεράσματα της μελέτης:
- Το 2023 το οικονομικό κόστος των δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα εκτιμήθηκε σε 1,58 δισ. ευρώ – ένα σημαντικό «κρυφό χρέος» της κλιματικής αλλαγής για τη χώρα.
- Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (ν. 4662/2020) χαρακτηρίζεται από ασάφεια και αδυναμία εφαρμογής, ενώ κρίσιμες προβλέψεις, όπως τα Περιφερειακά Κέντρα Πολιτικής Προστασίας, παραμένουν ανενεργές.
- Οι δομές Πολιτικής Προστασίας είναι υποστελεχωμένες, με γηρασμένο προσωπικό και περιορισμένη αξιοποίηση της τεχνολογίας.
- Η τοπική αυτοδιοίκηση και τα δίκτυα εθελοντών δεν διαθέτουν την απαραίτητη αποκέντρωση, στήριξη και ένταξη στον επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Οι προτάσεις πολιτικής που διατυπώνει το ΚΕΦΙΜ περιλαμβάνουν:
- Αναθεώρηση και απλοποίηση του θεσμικού πλαισίου, με σαφή καθορισμό ρόλων και αρμοδιοτήτων.
- Στοχευμένη αποκέντρωση αρμοδιοτήτων και πόρων στην τοπική αυτοδιοίκηση.
- Ενίσχυση κρίσιμων μονάδων με εξειδικευμένο προσωπικό και ουσιαστική ένταξη των εθελοντών.
- Ουσιαστική συνεργασία με την κοινωνία πολιτών και τον ιδιωτικό τομέα.
- Αξιοποίηση της τεχνολογίας και των δεδομένων, με ενιαίο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης και υποχρεωτική εκπόνηση μελετών τρωτότητας.