Πειθαρχία και ατιμωρησία στο δημόσιο
Έκθεση Πολιτικής (Policy Brief)
Νο #2, Ιούλιος 2025
Παναγιώτης Καρκατσούλης
Κατεβάστε την έκθεση από εδώ.
Πoια είναι η αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα μιας δημόσιας πολιτικής για την αντιμετώπιση των πειθαρχικών παραβάσεων σ’ ένα πελατειακό σύστημα με εδραιωμένη κουλτούρα ατιμωρησίας των ημετέρων και επίμονου αποκλεισμού των άλλων;
Περίληψη
Το σχέδιο των αλλαγών στο πειθαρχικό δίκαιο των δημοσίων υπαλλήλων που παρουσιάστηκε από την κυβέρνηση αποτελεί μια τυπική γραφειοκρατική άσκηση, μακράν των κανόνων της Καλής Νομοθέτησης, με επίταση του τιμωρητικού χαρακτήρα των ρυθμίσεών του και χωρίς καμία ολοκληρωμένη αντίληψη πειθαρχικής πολιτικής που θα μπορούσε να αποτελέσει το αντίβαρο της πελατειακής ατιμωρησίας. Το κείμενο αντιμετωπίζει το πειθαρχικό δίκαιο ως δημόσια πολιτική και υποστηρίζει ότι η αποτελεσματική και αποδοτική αντιμετώπιση των πειθαρχικών παραβάσεων σε περιβάλλον πελατειακών σχέσεων και ατιμωρησίας απαιτεί ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις, προτείνοντας μια προσέγγιση προσαρμοσμένη στην ελληνική διοικητική πραγματικότητα.
Προτάσεις πολιτικής
Αντίθετα, η αποτελεσματική πειθαρχική πολιτική σε περιβάλλοντα πελατειακών σχέσεων και κουλτούρας ατιμωρησίας προϋποθέτει ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης που βασίζεται:
- Στη διαφάνεια και πρόσβαση όλων των εργαζομένων στους κανόνες και τις διαδικασίες, ώστε να αποτρέπεται η άγνοια και να ενισχύεται η πρόληψη παραβάσεων.
- Στην εκπαίδευση των προϊσταμένων για δίκαιη και επαγγελματική διαχείριση πειθαρχικών ζητημάτων, με έμφαση στην αποτροπή διακρίσεων και στην ενίσχυση θετικού οργανωσιακού κλίματος.
- Στη διαφοροποίηση των πειθαρχικών παραπτωμάτων σε ελάσσονα, σοβαρά και πολύ σοβαρά, αποφεύγοντας την αδιακρίτως αυστηρή αντιμετώπιση, ενώ προτείνεται δικτύωση μεταξύ νομοθετών και πειθαρχικών οργάνων για ανταλλαγή πληροφορίας και εμπειρίας.
- Στη χρήση τεχνολογικών εργαλείων και ενοποιημένων πληροφοριακών συστημάτων για την έγκαιρη ανίχνευση κινδύνων, τον εντοπισμό μοτίβων παραβατικότητας και την ευελιξία στις διαδικασίες.
- Στην ενίσχυση εσωτερικών ελέγχων και στη δημιουργία κουλτούρας αναφοράς περιστατικών από τους ίδιους τους εργαζομένους, ώστε οι παραβάσεις να αντιμετωπίζονται εγκαίρως, είτε μέσω άτυπων είτε μέσω τυπικών διαδικασιών.
- Στην αξιοποίηση άτυπων θετικών μηχανισμών, όπως το φιλότιμο και η θεωρία της ώθησης (nudging), για τη διαμόρφωση θετικών συμπεριφορών χωρίς καταναγκασμό.
- Στις μεταρρυθμίσεις που στηρίζονται στην ελληνική κοινωνική πραγματικότητα, αποφεύγοντας μηχανιστικές προσεγγίσεις.