Ανατρέχοντας στους τίτλους και τα συνθήματα που κυριαρχούν στον χώρο του δημόσιου μάνατζμεντ συναντάμε αρκετούς παράδοξους/εξωτικούς όρους με τους οποίους αποδίδονται έννοιες με μεγάλη ιστορική πορεία στους κλάδους της Πολιτικής και της Διοικητικής Επιστήμης καθώς και του Συνταγματικού και του Διοικητικού Δικαίου.
Όροι, λοιπόν, που προέρχονται από τη Διοίκηση Επιχειρήσεων, όπως "Κέντρα Αποτελεσματικότητας" (Efficiency-Center) ή "Κέντρα Κέρδους" (Profit-Center) εμφανίζονται να υποκαθιστούν τους πασίγνωστους όρους "Υπουργείο" ή "Δημόσια Υπηρεσία".
Η εμφάνιση αυτών των διαφορετικών και ανοίκειων όρων σηματοδοτεί ριζικές αλλαγές στην κατανόηση των εννοιών του "Κράτους", της "Δημόσιας Υπηρεσίας", του "δημοσίου συμφέροντος" ή του "πολίτη" και συνοδεύεται τόσο από την εκρηκτική ανάπτυξη του μάνατζμεντ ως επιστήμης, όσο και από την επικράτηση των πρακτικών του σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η "νέα εποχή" του μάνατζμεντ χαρακτηρίζεται από την εργαλειοποίηση της γνώσης. Ούτε το κεφάλαιο ούτε η εργασία αλλά η γνώση αποτελεί τη δομή της σύγχρονης "οργάνωσης που μαθαίνει" (learning organisation) και κάθε διαδικασία που ακολουθείται σ' αυτήν θεωρείται ως μια διαδικασία εργαλειοποίησης της γνώσης (knowledge engineering process). Παλιά οργανωτικά σχήματα (πυραμίδες, δίκτυα, κ.λπ) και τρόποι διοικητικής λειτουργίας που εκφράζονταν με το χαρακτηριστικό πρόθεμα "management by...", τα οποία θεωρήθηκαν ότι εξασφάλιζαν το μέγιστο της αποτελεσματικότητας, υποχωρούν και αναπροσαρμόζονται στο νέο δόγμα που επιβάλλουν η μάθηση, η ανα-μάθηση και η απο-μάθηση: Μόνο η "έξυπνη" οργάνωση που σκέπτεται, αναστοχάζεται και δημιουργεί, έχει μέλλον και προοπτική. Αντίθετα, η γνωστή μας ταιηλορική, μηχανιστική οργάνωση η οποία λειτουργεί με εντολές που κατευθύνονται "από-προς" δεν έχει μέλλον ή, για να είμαστε ακριβείς, είναι ήδη παρελθόν στην αρένα του οργανωσιακού ανταγωνισμού.
Ο ρόλος της εκπαίδευσης σε μια τέτοια οργάνωση είναι προφανής και καταλυτικός. Έχοντας στη διάθεσή της τη σύγχρονη τεχνολογία των πολυμέσων που επιτρέπει τη μετάδοση της γνώσης χωρίς τοπικά, χρονικά ή οικονομικά όρια και, κυρίως, υποστηριζόμενη από την αλλαγή της κοινωνικής φιλοσοφίας η οποία δεν την περιορίζει στα χρόνια σπουδών της υποχρεωτικής, μέσης και ανώτερης εκπαίδευσης, αλλά την επεκτείνει καθόλη τη διάρκεια του βίου (δια βίου μάθησης, εκπαίδευση ενηλίκων, κ.λπ.), η εκπαίδευση εδραιώνει τη θέση της ως κεντρικός μηχανισμός κοινωνικής ενσωμάτωσης.
Ο εκπαιδευτικός φορέας απελευθερώνεται από την παλιά παραδοσιακή του φόρμα λειτουργίας και εμφανίζεται πλέον με τον τύπο εκπαιδευτικού σχήματος [...]. Η απελευθέρωση των εκπαιδευτικών σχημάτων έχει οδηγήσει σε μια άνευ προηγουμένου πολυπλοκότητα, καθιστώντας την εκπαίδευση/κατάρτιση ένα άκρως "πολύπλοκο κοινωνικό σύστημα στο οποίο εισρέουν πολυειδείς πληροφορίες που πρέπει, να αναλυθούν και να τύχουν επεξεργασίας με τον κατάλληλο τρόπο".
Τις ραγδαίες αυτές εξελίξεις στον τομέα της εκπαίδευσης, οι δημόσιες οργανώσεις παρακολουθούν μάλλον αμήχανες, ενώ οι ιδιωτικές οργανώσεις τις αξιοποιούν στο έπακρο. Τα τελευταία, όμως, χρόνια παρατηρείται μια σημαντική μεταβολή στη στάση των γραφειοκρατιών των ανεπτυγμένων χωρών απέναντι στην εκπαίδευση, κύρια χαρακτηριστικά της οποίας είναι:
α) η εκπαίδευση των διοικητικών στελεχών του δημοσίου τομέα συναρτάται άμεσα με τη μεταρρύθμιση και τον εκσυγχρονισμό του,
β) η εκπαίδευση είναι προσανατολισμένη, κυρίως, προς την παραγωγή ανώτατων (ηγετικών) διοικητικών στελεχών, και
γ) το περιεχόμενο της διοικητικής εκπαίδευσης είναι συμβατό με τις κοινωνικές και διοικητικές ιδιαιτερότητες κάθε χώρας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ενιαίοι προσανατολισμοί ως προς τα γνωστικά πεδία που το συγκροτούν.
Από τα διάφορα είδη εκπαίδευσης των δημοσίων υπαλλήλων επιλέγουμε σ' αυτή τη μελέτη να ασχοληθούμε με την προεισαγωγική εκπαίδευση, η οποία, όπως φαίνεται και από τον τίτλο της, απευθύνεται σε άτομα που δεν έχουν ακόμη αποκτήσει τη δημοσιοϋπαλληλική ιδιότητα, αλλά θα την αποκτήσουν....
Έτος έκδοσης: 1998
Εκδόσεις Σάκκουλα